خوانندگان و شنوندگان فعال نسبت به خوانندگان و شنوندگان منفعل مطلب را بهتر درک می کنند. به همین دلیل بیشتر افراد با شرکت در سمینار بهتر می آموزند تا با گوش کردن به سخنرانی. احتمالا سقراط اولین کسی بود که فواید یادگیری فعال را تشخیص داد. در روش سقراط با پرسیدن یک سری سوال از دانشجویان و بررسی عمیق پاسخ آنها، دانش را از زبان خود دانشجویان بیرون می کشند. بدین ترتیب دانشجویان تشویق می شوند دانسته های خود را در ارتباط با آنچه نمی دانند به کار بگیرند. ما به صورت خودکار دانسته های خود را در ارتباط با متنی که می خوانیم به کار می گیریم و ضمن خواندن، عقاید خود را تغییر داده و پالایش می کنیم. فعال ترین خوانندگان بعد از خواندن به عمل وا داشته می شوند: برای ویراستار نامه می نویسند، با دوستانشان درباره آنچه آموخته اند بحث می کنند یا به جست وجوی کتاب های دیگر از همان نویسنده می پردازند. مطالعه جدی را چگونه تشویق کنیم:
۱) جلد کتاب را بالا نگه دارید و از بچه ها بخواهید موضوع داستان را حدس بزنند
۲) عنوان کتاب ونام نویسنده را ذکر کنید. اگر داستان مشابهی برای بچه ها خوانده اید برایشان یادآوری کنید یا اگر از همان نویسنده چیزی دیگر خوانده اید ذکر کنید.
در ضمن خواندن:
۳) تصاویر را به بچه ها نشان دهید و از آنها بخواهید شخصیت های داستان و کارهای آنها را مشخص کنند
۴) درباره شخصیت ها و وقایع داستان، سوالاتی مانند سوالات زیر بپرسید:
ـ آیا چنین اتفاقی واقعا می تواند بیفتد؟
ـ چرا چنین کرد؟
ـ اگر تو بودی همین کار را می کردی؟
ـ مشکلش چیست؟
ـ چگونه می تواند مشکلش را حل کند؟
اگر داستان به نظم نوشته است یا ترجیح بند دارد هنگام رسیدن به بندهای تکراری مکث کنید و به بچه ها اجازه بدهید آنها را به زبان بیاورند.
ـ بعد از خواندن:
۶) به بچه ها یادآوری کنید که درباره داستان چه چیزهایی پیشگویی می کردند و از آنها بپرسید که داستان با پیشگویی آنها چه تفاوتی داشت
۷) نظر بچه ها را درباره تصاویر، شخصیت پردازی، سبک نگارش و طرح داستان بپرسید.
به بچه هایی که نمی توانند بخوانند اجازه بدهید قصه را از روی تصاویر تعریف کنند هر پدر و مادری که یک کتاب را برای صدمین بار خوانده شده حاضر است برای ابد از خواندن قصه با صدای بلند صرف نظر کند. حوصله ما بزرگ ترها از تکرار سر می رود، اما همین تکرار در رشد فرزندانمان نقشی باور نکردنی دارد این کار باعث هوشمندی فرزندان ما می شود که توانایی خواندن را ندارند در اثر تکرار و کار یکنواخت بچه ها آرام می گیرند و با شنیدن بارها و بارهای داستان آن را حفظ می شوند و این امر اعتماد به نفس در خواندن را برای آنها افزایش داده و یک دفعه خواندن را می آموزند. در مطالعه جدی و هوشمندانه سوالاتی برای فرزندان ایجاد می شود که باید حتما به آنها جواب داده شود.
البته می توانید در جهت مستقل شدن آنها منابع دیگری را به آنها معرفی کنید تا به جست وجو بپردازند بدین صورت سوالاتی که برای فرزندان ایجاد می شود با توجه به منابع رفع می گردد و آنها را برای مطالعه و خواندن جدی تر و با دقت تر راغب می گرداند.