دوره‌ نوجوانی دوران تحول، تغییرات، تجلی شکل‌گیری شخصیت و یا دوره «تولد دوباره» انسان است. دوره نوجوانی «دوران منفی»‌، «دوره زندگی تشنج‌انگیز» و «دوره طوفان و فشار» است. دوره نوجوانی دوره «نشاط و شادابی»‌، «دوره هدایت و هویت‌یابی» و «دوره مسوولیت‌پذیری» است. دوره نوجوانی «نقطه عطف زندگی انسان» است. دوره نوجوانی برزخی است که حد فاصل بین کودکی و بزرگسالی است. نوجوان از یک‌سو در حال گسیختن پیوندهای خود با دوران کودکی و از سوی دیگر شیفته دستیابی به استقلال دوره جوانی و بزرگسالی است ولی به طور کامل نه این است و نه آن و خود نیز در این کشمکش اسیر است.
بی‌شک نوجوان پس از گذر از دوران حساس‌ و هیجان‌آمیز بلوغ به تدریج با نرمی و آرامش به کانون گرم و پرعطوفت خانواده علاقه‌مندتر می‌شود و محبت و جوشش و دلبستگی و همدلی خود را بیش از بیش به خانواده ابراز می‌کند. خوشبخت والدینی که تا پایان دوران نوجوانی، با صبر و شکیبایی و سعه‌صدر و انعطاف‌پذیری منتظر آرامش فرزند نوجوان خود باقی می‌مانند. معمولاً ما والدین با توجه به طرز تفکر و برداشت خود افکار و رفتار نوجوان را ارزیابی می‌کنیم، در صورتی‌که بهتر است به دورانی که خود نوجوان بوده‌ایم برگردیم و احساسات، عقید‌ه‌ها و آرمان‌ها و ‌آرزوهایی را که داشتیم به خاطر بیاوریم.
در این صورت توفیق آن‌را خواهیم یافت که مسایل را از دید نوجوان خود نگاه کنیم تا بتوانیم با او ارتباط مناسب‌تری برقرار کنیم.رابطه نوجوان با خودش، با خانواده‌اش، با دوستانش و به‌طور کلی با همه به‌هم می‌خورد، کم‌حوصلگی، حساسیت، استقلال‌طلبی، حادثه‌جویی، بهانه‌جویی و مواردی از این قبیل نوجوان را نا‌آرام جلوه می‌دهد اما این جلوه‌های گوناگون نوجوانی هیچکدام بیهوده و بیمار‌گونه نیستند، هر‌کدام برای خود فلسفه‌ای دارند که در این مقاله به ۶ مورد آن اشاره می‌کنیم و سپس اندیشه‌های نوجوانی را مورد بررسی قرار می‌دهیم‌. در مقاله بعد به بررسی ۸ مورد از نیازهای نوجوانی و ۱۴ مورد از وی‍ژگی‌های نوجوانی خواهیم پرداخت‌. نوجوان دنیا را زیبا و قشنگ می‌بیند. نوجوان به ندای فطری و الهام وجدان اخلاقی پای بند می‌باشد، عاشق حق و حقیقت و علاقه‌مند به پاکی و تقدس است. نوجوان برای نیکی و درستکاری حساسیت دارد و از آن لذت می‌برد و خوشحال و با نشاط می‌شود. نوجوان همواره در اندیشه پاکی، فضیلت و نجابت است، می‌کوشد گفتار و رفتارش بر راستی و درستی استوار باشد. نوجوان از اعمال نادرست دیگران رنج می‌برد و مایل است دنیای جدیدی براساس اخلاق، عدل و انصاف پایه‌گذاری کند.