کلم با نام عمومی کَبَج، گیاهی است که ابتدا به صورت خودرو در نواحی مختلف آسیا و مدیترانه گسترش داشته و به مرور انواع مختلفی از آن پرورش یافته است.
اعضای گروه این سبزی شامل کلم برگ، کلم بروکسل، کلم پیچ، کلم قمری، گل کلم و بروکلی است که به طور وسیع در ایران و جهان کشت می شوند و مورد استفاده قرار می گیرند و چون انواع کلم از یک گیاه پرورش یافته اند دارای مواد مغذی مشابه و اثراتی نزدیک به هم هستند. فقط کلم قرمز دارای ترکیبات بنفش رنگی است به نام آنتوسیانین ها که رنگ ارغوانی این سبزی به وجود این ترکیبات با خاصیت آنتی اکسیدانی بر می گردد. در ضمن، هر ۱۰۰ گرم انواع کلم تازه ۹۰ درصد آب، ۲/۱ درصد پروتئین، ۲/۰ درصد چربی، حدود ۵ درصد کربوهیدرات (انواع قندها)، ۸/۱ درصد فیبر (الیاف) و ۲۴ کیلوکالری دارد. انواع کلم مملو از پیش ساز ویتامین های A یعنی بتاکاروتن، ویتامین C، k، اسیدفولیک (ویتامین B۹) و املاحی نظیر آهن، کلسیم، منیزیم، پتاسیم، گوگرد، فسفر، مس و روی است.
از اثرات مهم انواع کلم می توان به خاصیت ضدسرطانی شان اشاره کرد که به وجود ترکیباتی چون ویتامین C، بتاکاروتن، ایندول و گلوکوزینولات بر می گردد. این اثر بارها در تحقیقات کلینیکی به اثبات رسیده است. اسیدفولیک و فولات موجود در کلم برای زنان باردار مفید است و از نواقص سیستم عصبی جنین جلوگیری می کند. فولات نیز در پیشگیری از بیماری های قلبی – عروقی موثر است به همین دلیل توصیه می شود افرادی که یک بار سکته قلبی کرده اند از کلم به خصوص کلم قرمز بیشتر استفاده کنند. از خواص دیگری که برای انواع کلم قائل هستند، بهبود کار دستگاه گوارش، تصفیه خون، درمان زخم معده، دفع سنگ های ادراری، به عنوان خواب آور و تسکین سردرد، ضدمیکروب و ویروس و بهبود اثر داروها مانند تسریع اثر استامینوفن، کاهش تجمع چربی در دیواره رگ ها، اشتهاآور و کمک به درمان واریس است. ابن سینا در کتاب قانون خود راجع به کلم چنین می گوید: «کلم یا کرنب یکی از سبزیجات مشهور است.
انواع متفاوتی دارد، نفاخ و خواب آور است، رنگ و رو را صفا می دهد، در کم سویی چشم نیز مفید است و علاوه بر مسکن سرفه بودن، صاف کننده صداست. در ضمن، ادرارآور و قاعده آور بوده و خاکستر ریشه آن باعث خردشدن سنگ های ادراری می شود.» البته با وجود خواص و اثرات ارزشمند یاد شده، افرادی که مبتلا به گواتر هستند باید در خوردن این سبزی احتیاط کنند زیرا ترکیبات ایزوتیوسیانات موجود در این گیاه از جذب ید توسط غده تیرویید جلوگیری می کند. برای نگهداری آن نیز می توان کلم ها را در میان کاغذ پیچید و آنها را در کیسه پلاستیکی قرار داد و در کشوی مخصوص میوه یخچال گذاشت. در این صورت تا چند هفته می توان این سبزی را ذخیره کرد.

تغذیه بیماران